ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )

37

الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )

واسط و ابو الأغر دبيس بن على بن مزيد متشكل ساخت و با ابن سهلان نزديك واسط تلاقى كرد . ابن سهلان منهزم و در واسط متحصن گرديد . مشرف الدوله او را محاصره و بر او سخت گرفت ، نرخها گران شد بطوريكه هر كر غلهء مساوى هزار دينار « قاسانيه » بوده است [ ( 1 ) ] و مردم گوشت چارپايان حتى سگ ميخوردند . همين كه ابن سهلان ادبار كار خويش نگريست شهر را تسليم نمود و مشرف الدوله را سوگند داد و از شهر بيرون آمد ، آنگاه مشرف الدوله بخطاب شاهنشاه مخاطب شد و اين روى داد در آخر ذى الحجه بود و ديلميان كه در واسط مقيم بودند به خدمت او در آمدند و با وى روانه شدند و او براى آنها سوگند ياد كرد و اقطاع به آنها داد و با برادرش جلال الدوله ابو طاهر متفق شدند . همين كه سلطان الدوله اين اخبار را شنيد از اهواز به ارجان رفت و خطبه بنام وى در عراق قطع شد و در آخر محرم سال چهار صد و دوازده بنام برادرش در عراق خطبه خوانده شد و على بن سهلان و كحل دستگير شدند . سلطان الدوله از شنيدن آن اخبار دچار ضعف گرديد و با چهار صد سوار رزمجو بفارس رفت و درآمدهاى دولتى كاهش يافت و آباديهاى بين راه را غارت نمودند . تركهائى كه در اهواز بودند . گرد هم جمع آمدند و با ياران سلطان الدوله جنگيدند و بنام مشرف الدوله شعار دادند و از هواخواهان او شدند . راه بر كاروان بريدند و اموالشان گرفته پى كار خود شدند . بيان فرمانروائى الظاهر لاعزاز دين باللّه چون الحاكم ، چنان كه گفتيم ، گشته شد ، سپاهيان پنج روز درنگ كردند .

--> [ ( 1 ) ] . كر مقياس وزن در عراق بود و كر معدل مساوى با 940 / 824 كيلوگرم و كر عادى 640 / 460 كيلوگرم است و اما دينار قاسانيه ، معلوم نشد چه نوع دينارى بوده است ، دينارهاى قيصريه ، هرقليه ، دمشقيه ، هيبريه ، خالديه ، يوسفيه ، هاشميه ، جعفريه ، احمديه معزيه در كتب ياد شده است ، براى آگاهى بيشتر برسالة ممتع مرحوم سيد محمد على امام شوشترى بعنوان تاريخ مقياسات و نفوذ در حكومت اسلامى كه اين مطالب هم از آن نقل شد طالبان مراجعه كنند م .